Cerdek Rois Rinaldi
Tindak
kula abot, ngan awak mayêng lumaku kados wèntên sêwiji-wiji sing narik saking
lor, damêl kula mingo ming arah niku.
“Galèmah
kolêm niku,” kula ngêhulêng sêmbari murugi dêdalan bècèké kolêm gêde gênah kula
lan rèncang-rèncang siram dan wudu.
Ngênani
banyu jêriji-jêriji kula, kêrasa atis kêbina-bina tumêka ngêrambat ming jatiné
balung. Luwih atis malih waktos mungup sios wayangan saking banyu lêbah
tumibané cahya bolham limang watt.
“Marsyad?”
ringrang lan mangmang pêningal kula kari-kari kêkatonên wong sing sampun
kirangan sêkini ning pundi wèntêné.
Marsyad
mêlayu gêdabrusan, ampir botên ambêkan dèwèkè, kari-kari Bunyai ngawé-ngawé
tangan têngêné saking pêpaga griyan. Pupu Marsyad sêgêdé gêdêbong niku nabrak
lêlinggir balok sing ngêlonjor. Badan buntêké kêbangbing ming kolêm.
Kêpuyuh-puyuh
kula ning riku ngatonakên.
Sarung
irêngé sing kêlinyar lan kandêl mêlêndung kados layar kapal gêdé ahèng. Ning riku, dèwèkané anggané buta sêgara.
Kula
ngèkèk ulêng.
“Marsyad?”
ngêhuleng malih kula. “Gusti Pêngéran! Niku kêdadosan sêngèn.”
Sampun
pating liwat pirang-pirang taun têbihé sêdantên sing wèntên ning riki, kula
waruh malih diantêbakên kêlawan botên wèntên wong setugêl-tugêl acan. Sêsêk
ambêkan kula. Kêlipun kula alok lan kêplok, sêmentawis Marsyad kêlaranên?
“Ning
pundi Marsyad sêniki?” gêgêtun kula. “Malêr lêmutah dèwèkané?”
Rumasa
kula maring salah antrah, linggar saking niku kôlêm noli ngintè lêlurung gênah
kula sêngèn ngimbik-imbik ayun nonton Angling Dharma ning Tv Proyek lan nyawang
kula maring têbihé dêdalan tonggoh kari-kari èling maring sios waktos kula
nangis karna botên uning kêpêripun carané nyabut talês têlês.
Mêlaku
lan mêlaku kula têkang gêgêdêr sikil noli lirèn linggih ning tragtag majlis.
Wèntên kêkarèn uni adzân ngêgurat ning kuta. Wèntên arum pirang-pirang kitab
kuning murag ning traso waktos jêlgêdêg wong katah ubar-abir dados wêwayang
ning adêp kula, ning wit-witan, ning lawang griya Abahyai
“Mang
Bustomi?” kula kados ngingali wong lanang niku malih ing antawise wayangan
ubar-abir.
Kula noli
ingêt siyos pêrkawis sing botên munasabah najan sêtuhuné kêdadosan napa-napa
sing botên bangkit kula wani nyêtuhukakên.
Waktos
niku, kula lagi kêtungkul ngumbah ning jogan Bunyai, alon tindaké Mang Bustomi
mandêg ning arêp lawang. Rainé kados dibarèt mangmang, ngan saking jêjêg sikilé
kêtingalan botên karsa kêpundur najan sêdêpa. Bunyai sing lagi ngêpé rêngginang
ning têtampah gagé mêlêbêt ming soro sêsampuné mirêng Mang Bustomi ngênda izin
kanggé mêtuki Abahyai.
Abahyai
noli medal, linggih ning ambèn gêdé. Mang Bustomi dikèn lungguh ning ambèn alit
sing wènten ning sêbrang gênahé Abahyai. Gigiré rada ngêbungkuk, tangané dilêmpit
kêdik ning pêpangkon.
Kula
ngêbilas sios mangkok, nôli sios cèndok. Sêdantên kula damêl lambat, karna
karsa ayun uning; ngêjantrêng kula mêndêt mirêng obrolan sêkaroné.
“Ampura
Abahyai, kula ngênda izin ayun ngalih mondok,” cépé Mang Bustomi kêliwat ètès,
botên wèntên sêwijil timun acan kêpirêng gêtêr ing uni pêngucapé.
“Ning
kéné baé. Bantôni Abah nguruk batur-baturira,” cépé Abahyai têtêg ajèr.
Mang
Bustomi, santri 16 taun niku, kêliwat jlingêr, malah luwih jlingêr najan
diadêpakên sèrèng santri-santri dawuk. Mang Bustomi unggal dados
badal lamun Abahyai wèntên hajat mêdal saking pondok. Botên sêmbrang-sêmbrang,
cêcêpêngané Mang Bus niku Tafsîr al-Jalâlain. Unggal dèwèké ngêwiyak ilab
tumêka ilab, nyurahé wong niku bèntès. Kitab tafsir al-Qur’an sing dipêdamêli
Jalâluddîn al-Mahallî lan ditêrasakên sèrèng muridé, Jalâluddîn as-Suyûthî niku
kados iqra dijabar-jèri piyambake sembari nèngglèngakên êndas lan nguyup kopi
irêng.
Dados, munasabah Abahyai
ngênda Mang Bus napik mêdal saking pondok. Ngan malak-mandar, Mang Bus ngisungi jawab sing damêl ati ngêdêpêpês.
“Ampura...”
dèwèkané narik ambêkan gêdé, “anggané dêdaharan, unggal dintên ning riki kula
dahar tahu lan témpé. Sepisan-pisan kula karsa dahar daging ning liyan gênah.”
Sêmîngêb!
Ngêjumbul kula mirêng niku omongan Mang Bus.
“Wantèn!”
cépé kula ning jêro ati sêmbari ngêrasa godong waru pada mandêg ambêkan lan angin cêp
kinjêng ning pêpojok jogan. Rasané waktos kêliwat dawa lan têbih murugi liyan
nasabé nasib kanggé bocah pondok sing luwih dawuk telung taun saking kula
puniku.
“Lamun
mêngkonon,” ngucap Abahyai, “lunganên!”
Mang
Bustomi botên obah botên usik, têmungkul dèwèkané.
“Ngan
ìngêtên,” cépé Abahyai malih, uniné luwih abot. “Ilmunira ora bakal bêrkah.”
“Nikutah
sing naminé sêpata?” ngêdidisi kula maring sios omongan wong-wong sêngèn, sing
cépéné lamun kênang sêpata, botên bakal sêlamêt uripé.
Pirang-pirang
taun sêsampuné kêdadosan niku, Nadzi, rèncangan sêkamaré Mang Bus, botên wèntên
udan botên wèntên angin, sanja ning griya kula. Sêdèrèngé Nadzi kêbujêng
ngêjêjêgakên lêlungguh linggihé ning hambal, kula gèrèk nakèni kabar Mang Bus.
“Mang
Bustomi saiki èdan. Ngamukan,” cépé Nadzi kêtingalan kêtuwon.
“Sêpata
iku, sêkêcap mingkêm, ya, Zi?”
“Sêpata?”
Ingêtan
ming Mang Bustomi mandêg ing pêmugasané pêrtakènan Nadzi, karna ing sor kobong
baris kêtêlu saking ambing wètan, sios wayangan kados uwit cukul lan ngêgêdéni.
Wayangan niku ngêrubuhakên sêsaka lan ngêgabrugakên gribig, kari-kari mata kula
kêlilipan, wit niku ngêjinis dados bocah lanang sêsarungan sanglur ijo ngênggé
kaos oblong putih lan kopyah irêng putur.
Ngêjumbul
kula ayun mêlayu ngêlungani, ngan botên kuasa kados kênang oyod mingmang.
Kadosé sampun têbih mêlayu kula, malah pêadêp-adêp kêlawan bocah niku.
“Sampun
kula nyana, andika bakal rawuh,” cépéné, sêmbari mêlengos boten makul.
“Bakal
rawuh?” têtakèn kula glagapên.
“Kêlalèn
tah maring janjiné andika?” têtakèn bocah lanang niku.
Nindak
sêtindak rongtindak dèwèkané, mȇdêki kula luwih pêdêk malih. “Kêlalèn?” taken bocah
niku mindoni.
“Andika?”
gȇgȇtun kula kȇpȇrusut tȇtaken karna wèntȇn sios tanda sing kula kȇnal. Niku
bocah têlulas taun sing kêdahé sampun botên ning riki.
“Sampun
tebih linggar andika? Sampun bungah ninggal kula piyambak ning riki?”
Kula
kados kêtêlak ambêkan mirȇng omong bocah niku. Ringrang dadosé ningali mata lan
alis sing sami irȇng lan marongé. Kula kêpundur rong tindak, kȇpundur malih
tȇlung tindak. Langit plèas sanglur lan kêliré waktos angin kȇbȇk kêbul munggah
saking lêmah anyȇb. Ningali kula maring langit ngilari dedalan kangge nuturi
wayah, ngan kirangan sêniki subuh ijo, sipêng anta, atanapi magrib gȇdé. Kula
botên bangkit ngêbêntênakên sing mêncorong niku sêrngéngé atanapi wulan.
Bocah
niku dèhèm kari-kari dèwèké dados sêwu wayangan mawur ming angin dados sêwu kêlawa
mabur ngidêri kula kados kêdung kali musêr. Pirang-pirang sêwîwi irêng
ngêgulung kula ing sêpêlêbêté pusêran.
Kula dibakta
mabur nêmbus saban-saban gênah sing kirangan napa naminé. Botên wèntên kawitan
sing bangkit ditutur lan botên wèntên pêmugasan sing bangkit dipurugi. Gênah-gênah niki
mung liwat kados wayangan kabur ing sêpêlêbêt peningal. Lurung suwung cahya sing wau ngêrèncangi
alon-alon ngiyêp, tumêka sing kari ngan bêrêrêt ngêwêngku kula.
Sewu kêlawa
mabur nguculakên, kula piyambak mêlaku ning lêlurung waktus sios cahya ngêbêr
saking sabêtan sorban
putih sing disampirakên ning pundak têngên sios lanang. Pundak niku nunduk lan
matané nuju maring kitab sing kêwiyak ing pêpangkon. Pêngucapé kêlawan ngati-ati
ngêlafadakên nadhom Alfiyah Ibnu Malik sing unggal kula aba waktos sêngèn ning
pondok.
Bil jarri wat tanwini wan nida wa al
# wa musnadin lil ismi tamyizun
hashal
Mântul uni nadzom niku ning
lêlurung, ngêrambat maring saban-saban pênêjané ingêtan, ngêrangkul badan kula
sing kêlawan gêgêdêr murugi.
Ngêjantrêng kula sêmbari
lungguh waktos sampun ning adêpan wong lanang sing saking uwané mencorong
cahya.
“Abahyai?”
Abahyai mésêm. “Bungah tâh
urip sira, Mang?” têtakèn Abahyai nutup kitab noli nyawang maring kula kados
nyawangé kurma atub maring Siti Maryam sing lagi mêtêng gêdé Nasi Isa.
“Dunia sêjabané pondok iku
kêrêng, ngarumas sing kuduné dikêduwèni sira.”
Pêngandikané Abahyai èmpêr
kados gênah niki, botên jelas napa darat apa sêgara, botên ngêdêrêbèni watês
tandês. Botên wèntên lawang, botên wèntên jêndêla. Kirangan unèn-unèn napa
gêdabrusan, kirangan rawuh saking rêrungkad gunung atanapi ombak.
Kula
nunduk lan mêrêm, pira-pirang kula mirêng Abahyai tetakèn:
“Bungah tah urip sira, Mang?”
“Bungah
tah urip sira, Mang?”
Sêwu kêlawa, sêwiwiné nêrungkub kula
malih, mêlèk kula ngan Abahyai sampun botên wèntên ning gênah. Mabur sêwu kêlawa, mabur
kula ing sêpêlêbêté. Layap-layap adzan kêpirêng waktos kilat lampu
putih pucêt ngiyêp. Sewu kêlawa murag dados wayangan, noli ngêjinis dados bocah
telulas taun.
Bocah
niku ngadêg ajèr ning lêbah têngên ranjang kula.
“Mang,
kula niki andika lan sêniki sampun wayah kanggé andika mantuk maring kula,”
cépéné. “Têbih dêdalan sing Mamang lampahi botên damêl bungah.”
Mêlèk
mêrêm mata kula karna rai bocah niku wulah walih sèrèng rai Ibu. Pirang-pirang
mêlèk mêrêm kula ningali, rupiné ênggih niku sêtuhuné Ibu, nguculakên tangané
saking ngêrangkul badan kula sing ngêgojod ning ranjang rumah sakit.
“Èdan tâh
kula niki, Ibu?” têtakèn kula, ampir nyêrah. “Kula sampun pêgêl.”
Ibu gidêg
bari mèsêm lan nyêcêpi banyu mili ning pojok sêkaro matané sing ngêdêliyêr.
“Kêlipun
kulané, Bu?” tètakèn malih kula.
“Aja wêdi,
sira ora kêlipèn-kêlipèn,” têgêsé pêngucap Ibu kêliwat ngimânakên.
Banten, 1439 Hijriyah




